Hiển thị các bài đăng có nhãn Cao đăng tiểu học Vinh thời Pháp. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Cao đăng tiểu học Vinh thời Pháp. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Hai, 5 tháng 10, 2020

Bản Dịch : Thành Hoàng Làng Đỏ Hưng Dũng - Vinh Ville


Tháng 9-2020, anh Cua Đồng Nguyễn Khắc An- nguyên chủ tịch Phường Hưng Dũng - Vinh , hiện là hiệu trưởng trường Trung Cấp Kỹ Thuật Vinh có nhờ minh dịch một văn bản gồ 4 trang giấy viết tay bằng tiếng Pháp từ trước 1930...


Nội dung là về gốc tích Thành Hoàng làng Hưng Dũng ( ngày xưa là Yên Dũng Thượng) và các di tích thờ cúng ông ở làng. Nay xin được đưa lên các bạn cùng tham khảo.



 I.Tên làng : Yên Dụng Thượng, Tổng Yên Trường, Phủ Hưng Nguyên, Tỉnh Nghệ An.

II.

a. Đại Kiền Quốc Gia Nam Hải Tứ Vị Thánh Nương, lịch triều gia tặng Thượng Đẳng Thần*

b. Là một vị Thượng Đẳng Thần ( thuộc Nhân Thần)

c. Thánh Đản (Ngày sinh ): Chưa xác định rõ

Thánh Hóa (Ngày qua đời) : ngày 12 tháng 8

d. Theo truyền thuyết, Ngài là một bậc đại anh hùng dưới triều Lê (1428-1788), mới 16 tuổi, Ngài đã gia nhập đại quân của vua Lê Lợi ** đi đánh Xứ Chiêm Thành. Nhưng trong một trận đánh thì Ngài bị quân Chiêm Thành chém đứt đầu. Ngài bình thản ôm thủ cấp đẫm máu của mình gắn lên cổ và thúc ngựa về làng quê cũ ( Yên Dũng Thượng).


e. Trên đường hồi hương, Ngài gặp một bà cụ đi bán trầu không, Ngài liền hỏi :

- “Tôi có còn sống nữa không”.

Quan sát vết thương của Ngài, bà cụ trả lời :

- “Ngài không thể sống được nữa đâu”

Ngay sau những lời đó, ngài đại anh hùng liền đi tìm ngay vị trí để tự an táng quý thể của mình. Khi đi đến một huyệt đạo mà Ngài thấy phong thủy tốt, Ngài liền lăn mình xuống huyệt đạo và hiển thánh .


Để ghi nhận công lao của Ngài đối với đất nước, dân làng đã cấp bách làm lễ an táng cho Ngài. Ngưỡng mộ lòng dũng cảm của Ngài, sự hy sinh của Ngài và đặc biệt là quyền năng có thể sống sau khi bị chém rời lìa thủ cấp của Ngài, toàn thể dân làng tôn Ngài là Thành Hoàng của Làng. Ngay trong quá trình xây dựng đền thờ, dân làng đã tìm thấy một giọt máu rơi ra từ thủ cấp của Ngài. Sau đó dân chia nhỏ thành tám giọt và rải đều quanh khắp làng Yên Dụng Thượng.

Có rất nhiều sắc phong của nhiều triều đại Vua Chúa ghi công lao của Ngài . Những đạo sắc phong của triều đình này được bảo quản trong những hộp đựng sắc phong chữ nhật màu đỏ và luôn được đóng kín nắp.

f. Không có gì đáng lưu ý

g. Khi ngài còn sống, không thờ cúng

h. Trước lòng tôn kính của dân làng, triều đình đã ban sắc phong để phong thần cho Ngài với Thánh hiệu : ĐỀ HOÀN NHƠN THÁNH ĐẾ THÍCH ĐẠI PHẠN TRIỀU GIA TẶNG MỸ TỰ THỦY MỤC ĐẲNG THIÊN VƯƠNG

i. Không

j. Tượng Thành Hoàng được dựng trước ngai thờ

Thành Hoàng đội mão giấy nhiều màu sắc, áo bào tay rộng bằng lụa tơ tằm họa tiết thêu hoa văn , hài ủng bằng giấy, đai lưng bằng da, những thanh gươm phủ vàng và những thẻ bài bằng ngà.


Có 8 ( tám) nơi thờ cúng Thành Hoàng Thượng Đẳng Thần, bao gồm :


1. Đền Trung

2. Đền Diệc

3. Đền Khắc Thờ

4. Đền Hạ Mã

5. Đền Nhứt

6. Đền Nhì

7. Đền Quan Bắc

8. Đền Cả

a. Vị trí này đã tách khỏi làng

b. Lễ cúng được diễn ra trong đền thờ

c. Không có gì đáng lưu ý


IV. Ngày tổ chức cúng thành hoàng và các nghi lễ như sau:

a. Ngày giỗ Thành Hoàng làng nhằm ngày thứ 12 ( mười hai) tháng thứ 8 ( tám) theo lịch An Nam hàng năm – lịch âm

b. Không

c. Ngày Thần Kỵ Chính Tế Lễ Thành Hoàng Làng : Ngày thứ 15 ( mười lăm) tháng thứ 6 (sáu) theo lịch An Nam hàng năm – Lịch âm


V.

a.Các lễ vật dâng Ngài trong lễ cúng Thành Hoàng : Xôi nếp, Gà, Lợn, Rượu, Cau Trầu, Vàng Mã, Nhang Hương.

b. Hàng năm, dân làng chọn một người làm Chủ Tế có nhiệm vụ chuẩn bị và chủ trì dâng tế Thành Hoàng.

c. Những người có tên trong Ban Tế đều được chọn dựa vào chức vụ trong làng, chức phẩm quan triều đình và có tuổi thọ trong làng.

VI : Thành phần chính thức của Ban Tế gồm 12 người :

1 vị Chủ Tế có nhiệm vụ quỳ,vái lạy Thành Hoàng Làng

4 vị Bồi Tế đứng sau Chủ Tế có nhiệm vụ tương đương quỳ, bái lạy giống như Chủ Tế

1 vị Đông Xướng đứng ở bàn bên đông, phía bên phải có nhiệm vụ xướng nhắc “Bái “cho Chủ Tế và Phó Tế các nghi thức quỳ, vái lạy Thành Hoàng suốt buổi lễ

1 vị Tây Xướng đứng ở bàn bên Tây, phía bên trái có nhiệm vụ nhiệm vụ xướng Hưng (đứng lên) sau khi Chủ Tế và Phó Tế quỳ vái lạy.

1 vị Đọc Chúc : người có nhiệm vụ đọc bài tế trong suốt buổi Tế nhằm hỗ trợ Thành Hoàng phù hộ cho dân làng

VII : Những thành viên trong Ban Tế phải tuân thủ nghiêm nghị tuân thủ nguyên tắc sau : nhà không có tang và phải sạch sẽ ( tang của bất kỳ ai trong gia đình). Trước buổi lễ, các thành viên ban tế phải tắm rửa thân mình sạch sẽ và gội đầu bằng nước Bồ Kết. Trong buổi Tế, làng phải chọn những thanh niên còn độc thân đứng giơ tay lên vai trước ban thờ Thành Hoàng

VIII .Chủ Tế luôn luôn phải mặc tế phục trong suốt buổi Tế Thành Hoàng

Bồi Tế có thể mặc tế phục áo thay thụng

Đông Xướng và Tây Xướng cũng đều phải tuân thủ mặc tế phục

Đọc Chúc có thể mặc áo tấc tay thụng

IX.

a. Những cấm kỵ trong buổi Tế Thành Hoàng mà dân làng cần tuân thủ :

- Dâng cúng thịt chưa nấu chín và xôi nếp chưa nấu chín

- Phạm kỵ trong suốt buổi Tế Thành Hoàng

b. Trong đời sống hàng ngày

Nhắc nhở dân làng không phạm húy tên Thành Hoàng Làng trong các văn tự.

Nhắc dân làng tránh đắt tên con cái trùng với tên của Thành Hoàng Làng

B. Trong trường hợp phạm tội kỵ nhẹ thì người dân phải chi trả cho lễ vật tế giải tội gồm quả cau và rượu trắng.

Hội đồng thân hào làng là nơi duy nhất có quyền được luận tội khi một người phạm vào tội trong lễ cúng như là họ không tuân thủ cấm kỵ về tang gia và sự trong sạch. Thời gian để thực hiện bản án không bao giờ cố định. Và dĩ nhiên hội đồng thân hào làng là bên phán xử ra quyết định cuối cùng theo thông lệ của làng.

Các quan chức triều đình sở tại ( phủ, huyện, tỉnh) không có quyền can thiệp vào các hình phạt của làng xã trong việc kỵ phạm lễ tế Thành Hoàng làng. Trong trường hơp người mắc lỗi không thực hiện hình phạt, thì làng sẽ không cho người đó tham dự các buỗi lễ tế cúng và thu hồi lại chức sắc của người đó trong các buổi họp của làng.

Khi người đó đã hoàn thành việc nộp tiền phạt của làng thì sẽ được coi như không còn tội nữa.

___________

Phan Đăng An chú thích thêm:

1. Trên đây là nguyên văn tài liệu dịch từ bản viết tay tiếng Pháp.

2. Người lập bản tài liệu tiếng Pháp này là ông Nguyễn Đại Ban, hiệu trưởng trường Yên Dụng Thượng trước 1945

3. Đại Kiền Quốc Gia Nam Hải Tứ Vị Thánh Nương , lịch triều gia tặng Thượng Đẳng Thần : Một sắc phong của triều Nguyễn cho các đình chùa ven biển, ven sông.

4. Phần nói “ở tuổi 16 ngày đã gia nhập đại quân của vua Lê Lợi” : thực ra là vua Lê Thánh Tông

5. Trong bài còn thiếu 2 chấp sự ( 2 vị giúp việc Đông Tây) và 2 vị thủ hiệu ( Đánh Trống hiệu 2 bên) nữa mới đủ 12 người trong Ban Tế Thành Hoàng

Thứ Năm, 18 tháng 6, 2020

Nghiêng chi nghiêng rứa. ( Trop Incliné)




NGHIÊNG CHI NGHIÊNG RỨA ! ( Trop Incliné)

Một ngày đẹp trời mùa thu mùng 4 tháng 10 năm 1933 tại Collège de Vinh

Thầy giáo Mỹ thuật ra đề bài : Vẽ cái ghế đẩu. ( un tabouret )

Học trò cấp 2 Lê Khả Kế cặm cụi cuối cùng cũng ra được cái ghế .

Thầy cho điểm đạt trung bình thôi ( 10 trên 20) và phán : Trò vẹ nỏ đúng mấy ( Dessin un peu incorrect) , rồi thầy ngoạch ngoạch chộ hai thanh gác chân ghế và phê : Nghiêng chi nghiêng rứa. ( Trop Incliné)

Năm đó, trò Lê Khả Kế mới 15 tuổi, từ làng Hữu Bằng, Hương Sơn khăn gói vô Vinh học trường Collège de Vinh. Trừ môn Mỹ Thuật thì các môn khác ông học rất giỏi, giỏi đến nỗi Bảo Đại phải mời ông lên máy bay đi chung vô Huế vì ngưỡng mộ ông

Trong thời Pháp, Ông làm tới chức trưởng ban Nông Lâm Trung Kỳ.

Sau 1945, giáo sư Lê Khả Kế có thời gian làm hiệu trưởng Huỳnh Thúc Kháng ở Vinh, rồi Ông được Bác Hồ mời ra hà Nội giữ một loạt chức vụ quan trọng ở các trường đại học và Viện Ngôn Ngữ Học Việt Nam.

Các bạn học Tiếng Pháp chắc cũng đã từng lò dò tra từ điển Pháp- Việt do ông chủ biên...

Giáo Sư Lê Khả Kế còn là tác giả một loạt từ điển Anh-Pháp-Việt có giá trị.

Phan Đăng An - Vinh Xưa

Chủ Nhật, 12 tháng 4, 2020

Bài thi của học sinh năm nhất Cao Đẳng Tiểu Học Vinh năm 1933-1934.




Bài thi của học sinh năm nhất Cao Đẳng Tiểu Học Vinh năm 1933-1934.
Cách đây gần 90 năm, có một cậu bé từ Diễn Châu vô Vinh học trường Collège de Vinh - Quốc Học Vinh. Mới khai giảng được mươi ngày thì vào thứ 4 ngày 20 tháng 9 năm 1933 cả lớp đạ phải mần bài kiểm tra môn vẽ tĩnh vật.
Thầy giáo cho đề tài : vẹ cái rương ( hòm) ( Dessin une mall)
Học trò năm nhất tên là Trần Thung, học năm nhất đã hoàn thành bài thi đúng giờ đúng thời điểm và ra được đúng cái rương...
Tuy nhiên, thầy giáo phê : Bài ni mi mần quá sơ lược, tau cho điểm là 9/20 ( Travail trop schématique) .

Không hiểu có phải vì trò Trần Thung thấy mình vẹ nỏ đẹp mấy nên chuyển sang vẽ quê hương bằng những vần thơ bất hủ . Và rứa là mười mấy năm sau, học trò Trần Thung đã là nhà thơ Trần Hữu Thung kính yêu của Xứ Nghệ. Một trong những bài nổi tiếng của cậu học trò Quốc Học Vinh ngày ấy : THĂM LÚA Mặt trời càng lên tỏ Bông lúa chín thêm vàng Sương treo đầu ngọn gió Sương lại càng long lanh. Bay vút tận trời xanh Chiền chiện cao cùng hót Tiếng chim nghe thánh thót Văng vẳng khắp cánh đồng Đứng chống cuộc em trông Em thấy lòng khấp khởi Bởi vì em nhớ lại Một buổi sớm mai ri Anh tình nguyện ra đi Chiền chiện cao cùng hót Lúa cũng vừa sẫm hột Em tiễn anh lên đường Chiếc xắc mây anh mang Em nách mo cơm nếp Lúa níu anh trật dép Anh cúi sửa vội vàng Vượt cánh đồng tắt ngang Đến bờ ni anh bảo "Ruộng mình quên cày xáo Nên lúa chín không đều Nhớ lấy để mùa sau Nhà cố làm cho tốt" Xa xa nghe tiếng hát Anh thấy rộn trong lòng Sắp đến chỗ người dông Anh bảo em ngoái lại Cam ba lần ra trái Bưởi ba lần ra hoa Anh bước chân đi ra Từ ngày đầu phòng ngự Bước qua kì cầm cự Anh có gửi lời về Cầm thư anh mân mê Bụng em giừ phấp phới Anh đang mùa thắng lợi Lúa em cũng chín rồi Lúa tốt lắm anh ơi Giải thi đua em giật Xoè bàn tay bấm đốt Tính cũng bốn năm ròng Ai cũng bảo đừng mong Riêng em thì vẫn nhớ Chuối đầu vườn đã lổ Cam đầu ngõ đã vàng Em nhớ ruộng nhớ vườn Không nhớ anh răng được Mùa sau kề mùa trước Em vác cuốc thăm đồng Lúa sây hạt nặng bông Thấy vui vẻ trong lòng Em mong ngày chiến thắng.
(1-1-1950)

Tất nhiên hồi nớ chưa có màn kêu phụ huynh đem hai cân gạo lên gặp thầy hay là về viết bản tự kiểm điểm.

Collège d’Enseignement Primaire Supérieur de Vinh : Trường Giáo Dục Cao Đẳng Tiểu Học Vinh , học xong 4 năm ra trường lấy bằng Thành Chung - Cao Đẳng Tiểu Học (Diplôme d’Étude Primaire Supérieurs Franco-Indigène) giống cấp 2 bây giờ đó bác Cần ! HỒi năm 1990 ở Vinh có 2 trường Tiểu Học

Collège de Vinh, Année 1933-1934. Recueils de devoirs de dessins artistiques - cours de 1ère année (Enseignement Primaire supérieur franco-indigène), Service de l'Enseignement en Annam. Collège de Vinh, Année 1933-1934


Phan Đăng An - Một người Vinh xưa biên soạn.

ok