Thứ Ba, 5 tháng 3, 2013

KỶ LUẬT KHÔNG NƯỚC MẮT


(Sưu Tầm )


 Quan điểm: “Nói không với bạo lực” – “Từ chối bạo lực”

“Đánh nhiều mới ngoan”. Đó là hành động vô thức của bố mẹ được lặp đi lặp lại qua các thế hệ người VN.
Phương pháp từ chối bạo lực khi dạy con sẽ không hiệu quả nếu bạn lâu lâu mới dùng. Nó chỉ thực sự có giá trị khi trở thành một triết lý sống, một lối sống. “Bạo lực hay quyền lực chỉ có sức mạnh khi bạn đồng ý với nó” => Khi bạn từ chối, không ủng hộ, nó không còn sức mạnh nữa.
Những hành vi bạo lực (về tinh thần hoặc thể xác) với con cái có thể ảnh hưởng đến toàn diện và trọn đời cuộc đời bé. Nghiên cứu chỉ ra, khi con người bị chê, phạt kiểu bạo lực, cơ thể sẽ tiết ra 1 chất gọi là CORTISOL. Chất này thường xuất hiện khi gặp khó khăn và cần thoát hiểm, có thể giúp người ta chạy nhanh hơn, nhảy cao hơn. Thỉnh thoảng tiết ra chất này thì không sao, nhưng nếu tiết ra nhiều quá, thường xuyên quá, nó sẽ là chất độc. Với người lớn sẽ khiến mệt mỏi triền miên. Với trẻ con sẽ khiến bị chậm phát triển một cách toàn diện, thấp bé hơn, ít thông minh hơn.
Nguy cơ lớn nhất của những đứa trẻ giáo dục theo kiểu bạo lực là chúng sẽ nghĩ tới bạo lực trước khi tìm các phương án giải quyết khác. Đối với các bé gái, trong ý thức có thể sợ bạo lực nhưng trong tiềm thức lại chấp nhận bạo lực => dẫn đến chấp nhận và cam chịu bạo lực. (Tâm thức của con người bao gồm: Ý thức, Tiềm thức và Vô thức – Xem thêm Woman who loves too much nếu bạn có con gái)
So sánh thường xuyên bé này với bé khác cũng là 1 kiểu bạo lực tinh thần.
Cam kết từ chối bạo lực – với cá nhân mình là cam kết mạnh mẽ nhất. Nếu cam kết nửa vời thì giống như 1 chân trên thuyền, 1 chân trên bờ, kiểu gì cũng rơi xuống nước.

Quy tắc thưởng phạt Sự khác biệt giữa bố mẹ VN và bố mẹ Âu Mỹ, đó là bố mẹ VN mong muốn con “nghe lời”, còn bố mẹ Âu Mỹ muốn con “hợp tác”.

Vua Thông tin minh bạch Ra lệnh Thương lượng Nghe lời Hợp tác Đau/ Sợ Đối thoại Thần dân

Nhìn chung, ở không gian xã hội châu Á, vẫn bàng bạc quan hệ Vua- Tôi. Chiều “nghe lời” là chiều từ trên xuống. Chiều “Hợp tác” là chiều ngang. Sự tiến hóa của mô hình này là tiến hóa tự nhiên, không phải là cuộc cách mạng.

Mô hình về xã hội dân chủ, gia đình tự chủ: Tam giác được hình thành trên 3 cạnh Nhân đạo (tình thương),Luật pháp (Quy tắc) và Thời gian.

Hình phạt: Không đau, không sợ, không khó chịu
Thưởng phạt dựa trên luật đã báo trước. Luật, quy tắc chưa được báo trước thì chưa được thi hành. Luật do cả nhà (trong đó có con cái) thương lượng để làm.
Thưởng phạt cho trẻ dưới 18 tuổi không dựa trên kết quả mà dựa trên SỰ CỐ GẮNG.
Ví dụ: Không phải điểm 9, 10 mới thưởng mà thưởng theo sự tiến bộ. Nếu ko, trẻ sẽ dùng thủ đoạn để đạt được 9, 10 thay vì tự cố gắng. Hoặc di truyền năng lực được 5 điểm mà cứ ép trẻ 9,10 điểm thì quá khó.

Thưởng phạt trên cái MUỐN, không phải trên cái CẦN

Bảng nhu cầu CẦN và MUỐN (Nhân quyền căn bản)

CẦN MUỐN Con Người Ăn Tôn trọng Uống Yêu thương Ngủ Suy nghĩ Thở Phát biểu Vệ sinh Quyết định Hoạt động Thông tin An toàn Giải trí Giao tiếp Niềm tin

Khi đưa ra thưởng phạt, điều kiện phải dựa vào cái MUỐN, không dựa vào cái CẦN.Ví dụ: Con bị điểm kém, mẹ sẽ không cho con ăn tối. => đây là nhu cầu CẦNCon bị điểm kém, mẹ sẽ đánh => đây là nhu cầu CẦN vì nó thuộc phạm vi an toàn, nhân quyền căn bảnCon bị điểm kém, mẹ sẽ không cho con đi chơi công viên cuối tuần nữa => đây là nhu cầu MUỐN

Có 2 cách phạt có thể áp dụng: 1. Quy tắc Time-out và 2. Áp dụng bảng điểmQuy tắc Time-out: 

Nội dung quy tắc: Cho bé ngồi yên trên ghế, xung quanh không có đồ chơi, không có tiếng ồn. Yêu cầu bé suy nghĩ về lỗi vi phạm, nếu không ngồi yên sẽ tăng số phút lên. 1 tuổi tương đương 1 phút. Ví dụ bé 3 tuổi thì số phút ngồi yên là 3 phút.
Áp dụng cho trẻ dưới 10 tuổi, trên 10 tuổi không có tác dụng.
Mỗi lần áp dụng không quá 15 phút và không quá 20 lần mỗi ngày.
Điều kiện: Bé phải hiểu được quy luật nhân quả. (Phải thử: Ví dụ đổ nước lên người bé và hỏi: Con có biết vì sao ướt không? Nếu bé trả lời “vì nó ướt” thì có nghĩa bé chưa hiểu. Khi nào trả lời “vì mẹ đổ nước” thì mới hiểu).
Áp dụng Bảng điểm: 

Bảng điểm lập ra để theo dõi các hành vi nên làm và không nên làm của gia đình.
Nên làm thì +1; không nên làm thì -1.
Các tiêu chí phải đo đạc được và không nên quá 10 điều theo dõi
Cuối tuần tổng kết bảng điểm và thưởng phạt.
Trong vòng 3 tuần nhấn mạnh 2, 3 điều cơ bản mà mình thấy cần nhấn mạnh.
Động viên sự tiến bộ của bé; bố mẹ gương mẫu, coi trọng giá trị chuẩn mực của cam kết. Xã hội văn minh thì thứ cao nhất không phải là quyền lực mạnh mà là lẽ phải, chân lý.
Quy tắc Khen – Chê.

Với trẻ, phần thưởng lớn nhất là lời khen đi cùng sự yêu thương.
Lời khen phải trung thực, phải chân thành. Lời khen giả dối cũng giống như hối lộ tinh thần và nó gieo mầm nguy hiểm về sau.
Đừng đợi tới khi vĩ đại mới khen. Hãy “moi móc” mà khen! Ví dụ: “Nhìn hai chị em chơi với nhau ngoan quá, mẹ hạnh phúc quá” chứ không chờ đến khi “Hai chị em cứu mạng nhau rồi, mẹ hạnh phúc quá!”.
Chê.
Chê làm sao để không tổn thương.
Hãy nhớ: CHỈ CÓ HÀNH ĐỘNG XẤU, CON LUÔN LUÔN TỐT.
Khi chê, không bao giờ để chủ ngữ lên đầu câu. Đây là cách tấn công vấn đề, thay vì tấn công con người. Ví dụ: Con làm bẩn áo rồi, Con nói dối, Con lười học. Thay vào đó, hãy nói: Làm bẩn áo như vậy thật là xấu, Nói dối như vậy là sai rồi, Lười học như vậy sẽ làm mẹ buồn,… Việc này nhấn mạnh vào hành động, để trẻ phân biệt 1 cách rõ ràng là hành động như vậy là sai chứ bản thân trẻ không phải là không tốt, tránh tâm lý tự ti, mặc cảm về sau.
Khi khen, chê, phải nói tên hành động cụ thể. Không chê chung chung. Ví dụ “con hư quá”, “con ngoan quá”, “con phá quá, “con lì quá” => đó là các sáo ngữ. Trẻ sẽ cảm thấy, “à, lúc thì mình ngoan, lúc thì mình hư, chứng tỏ là hên xui”. Nói chuyện mơ hồ là che dấu sự dốt. Hãy cụ thể hóa hành động.
Phải giải thích cho trẻ hiểu.
Khuyến khích trẻ phân bua bằng cách đặt 3 câu hỏi: 1. Tại sao con làm như vậy? 2. Con muốn gì? 3. Bài học rút ra là gì?
Biểu đồ tinh thần & quy tắc ứng xử của người lớnTinh thần của đứa trẻ trong xã hội dân chủ cao hơn tinh thần của đứa trẻ trong xã hội vua tôi.Obama: Thường dậy đúng giờ, đi học đúng giờ, được khen. Đi học muộn 1 hôm, bà nội bảo: “Muộn 1 hôm không sao”. Xã hội chấp nhận con người có thể mắc 1 vài sai lầm và cổ vũ thường xuyên cho điều tốt. Ái Liên: Thường dậy đúng giờ, lâu lâu mới đi học muộn, vẫn bị mắng. Thường đi học đúng giờ không được khen nhưng khi đi học muộn bị mắng.

Để cùng đạt được mục đích là đi học đúng giờ, Obama sẽ ở chiều +∞, còn Ái Liên ở chiều –∞.
Obama sẽ nghĩ đến thành công trước khi bắt đầu 1 việc, còn Ái Liên sẽ nghĩ đên sự chê phạt và thất bại. Như vậy là hình thành tư duy tiêu cực ở trẻ.

Quy tắc ứng xử: 
Làm gương cho con (Xin lỗi con khi hành động sai,…)
Đưa ra lời khuyên và thông điệp.
Thương lượng với bé. (Hãy báo trước để bé chuẩn bị tinh thần; Hãy hỏi câu hỏi mở để bé động não suy nghĩ. Ví du: “Sắp đến giờ đi ngủ rồi, con chỉ còn 5 phút xem ti vi nữa thôi” “5 phút nữa là đến giờ làm gì con nhỉ?” Bé sẽ tự trả lời là đi ngủ (hoặc Không biết :D) Không đùng đùng tắt phụt ti vi rồi mới thông báo cho bé.
Khi chê, phạt, không áp dụng quá nhiều bài học cùng lúc, trẻ sẽ không tải hết. (Ví dụ, con không xem ti vi nữa => khóc => khóc thế là hư => không vâng lời mẹ,… tóm lại làm cho trẻ cảm thấy hành vi xấu không rõ ràng và quá nhiều tội cùng 1 lúc)
Cho trẻ quyền tham gia làm ra quy tắc, tham khảo ý kiến trẻ khi ra quyết định
Dạy trẻ tự chủ, ra quyết định độc lập. (VD: Hỏi trẻ muốn ăn gì và yêu cầu trẻ chịu trách nhiệm về món ăn đã yêu cầu để trẻ hiểu hậu quả của việc lựa chọn.) Không thể đùng 1 phát 18 tuổi đã ra quyết định độc lập mà đó là 1 quá trình. Bố mẹ định hướng trẻ, hãy cho con lựa chọn và trải nghiệm. Quyết định của bố mẹ sẽ giảm dần khi trẻ lớn lên và Sự độc lập của trẻ sẽ tăng lên khi trưởng thành.